Tết Khu Cù Tê là một trong những nghi lễ quan trọng và thiêng liêng của người La Chí, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và sự gắn bó bền chặt giữa con người với tổ tiên, thần linh. Trong nghi lễ cúng Tết, việc chuẩn bị lễ vật không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn hàm chứa những giá trị biểu tượng sâu sắc, phản ánh thế giới quan và đời sống tinh thần của cộng đồng.

Trước hết, rượu hoẵng là lễ vật không thể thiếu trong mỗi mâm cúng. Đây là loại rượu nếp truyền thống, được người La Chí chưng cất công phu từ những hạt gạo ngon nhất. Rượu hoẵng không đơn thuần là thức uống mà còn được xem là vật phẩm linh thiêng, là “cầu nối” để con cháu dâng lên tổ tiên. Khi rót rượu trong nghi lễ, người chủ lễ gửi gắm lòng thành kính và lời mời tổ tiên về sum họp cùng gia đình.

Bên cạnh đó, sừng trâu giữ một vị trí đặc biệt trong nghi lễ. Người La Chí sử dụng sừng trâu như một vật tượng trưng cho chén rượu thiêng. Hành động dùng sừng trâu để mời rượu thể hiện sự trang trọng, đồng thời gợi nhắc đến vai trò quan trọng của con trâu trong đời sống sản xuất nông nghiệp. Sừng trâu vì thế không chỉ là vật dụng nghi lễ mà còn là biểu tượng của sức mạnh, sự no đủ và bền vững.

Hình ảnh: Rượu hoẵng, sừng trâu

Một lễ vật nhỏ nhưng mang ý nghĩa sâu sắc khác là củ gừng. Trong quan niệm dân gian, gừng có vị cay nồng, tượng trưng cho sự gắn kết và ấm áp. Việc đặt củ gừng trên mâm cúng thể hiện lời mời gọi tổ tiên, ma nhà về chung vui, đồng thời gửi gắm mong ước về sự đoàn tụ, gắn bó giữa các thế hệ trong gia đình.

Không thể thiếu trong mâm lễ là thịt trâu và thịt lợn, đặc biệt là thịt trâu được mổ trong những ngày lễ chính. Đây là những lễ vật quý, thể hiện sự sung túc và tấm lòng thành của gia chủ. Thịt trâu còn mang ý nghĩa thiêng liêng, gắn với nghi lễ hiến sinh, thể hiện sự tri ân đối với thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho một năm mưa thuận gió hòa.

Ngoài ra, xôi và gà trống luộc cũng là những món lễ quen thuộc. Xôi – được làm từ nếp dẻo thơm – tượng trưng cho sự no đủ, bền chặt; còn gà trống là biểu tượng của sự tỉnh thức, khởi đầu mới và điều lành. Hai lễ vật này góp phần hoàn thiện mâm cúng, thể hiện mong ước về một năm mới an khang, thịnh vượng.

Hình ảnh: Xôi và gà luộc

Bên cạnh các lễ vật chính, người La Chí còn chuẩn bị thêm những vật dụng khác như xọt tre, hương, hoa… tùy theo phong tục của từng gia đình và dòng họ. Những vật phẩm này góp phần tạo nên không gian nghi lễ trang nghiêm, đồng thời thể hiện sự chu đáo, tỉ mỉ trong việc thực hành tín ngưỡng.

Mâm lễ cúng tại gia trong dịp Tết Khu Cù Tê của người La Chí, được bày biện giản dị nhưng trang nghiêm và giàu ý nghĩa. Trên chiếc mâm tròn màu đen là những lễ vật quen thuộc như lá chuối xanh dùng để lót và gói đồ cúng, những đoạn sừng trâu – biểu tượng thiêng liêng gắn với nghi lễ mời rượu tổ tiên, cùng bát rượu nếp đặt ở vị trí trung tâm thể hiện lòng thành kính. Xen kẽ là các loại lá, cỏ và củ tự nhiên, gợi nhắc đến sự gắn bó giữa con người với núi rừng và thế giới tâm linh. Bên cạnh mâm cúng là chiếc xọt tre nhỏ, cũng được lót lá cẩn thận, thể hiện sự chu đáo trong việc chuẩn bị lễ vật. Tổng thể mâm lễ không cầu kỳ, phô trương nhưng lại toát lên nét mộc mạc, tinh tế và đậm đà bản sắc văn hóa, thể hiện tấm lòng thành của gia chủ khi dâng lễ lên tổ tiên trong không gian gia đình ấm cúng.

Hình ảnh: Mâm lễ cúng tại gia

Có thể thấy, mỗi lễ vật trong Tết Khu Cù Tê đều mang một ý nghĩa biểu tượng riêng, kết tinh từ kinh nghiệm sống và niềm tin tâm linh của người La Chí. Việc chuẩn bị và dâng cúng những lễ vật ấy không chỉ là một nghi thức truyền thống mà còn là cách để cộng đồng gìn giữ bản sắc văn hóa, củng cố mối liên kết giữa con người với tổ tiên và với nhau trong dòng chảy của thời gian.