Tết Khu Cù Tê là dịp lễ quan trọng bậc nhất trong năm của đồng bào La Chí, mang ý nghĩa thiêng liêng về tâm linh, cội nguồn và khát vọng no đủ. Đây không chỉ là thời khắc chuyển giao năm mới mà còn là không gian văn hóa đặc sắc, nơi cộng đồng gặp gỡ, tri ân tổ tiên và bồi đắp bản sắc dân tộc.

Tết Khu Cù Tê được người La Chí gìn giữ từ bao đời nay, hiện vẫn được duy trì trang trọng tại huyện Xín Mần. Trong nhịp sống hiện đại, lễ tết truyền thống này tiếp tục được cộng đồng bảo tồn như một “ký ức sống”, góp phần khẳng định giá trị văn hóa của đồng bào La Chí trên vùng cao biên cương Hà Giang cũ (nay là tỉnh Tuyên Quang).

Đối với người La Chí, Khu Cù Tê là Tết của đất trời, của tổ tiên và của mùa màng. Lễ tết thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn các thế hệ đi trước đã khai khẩn ruộng nương, gây dựng bản làng. Đồng thời, đây cũng là dịp cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa, lúa ngô tốt tươi, gia đình mạnh khỏe, bản mường yên vui.

Không khí Tết bắt đầu từ nhiều ngày trước. Mỗi gia đình dọn dẹp nhà cửa, sửa sang bàn thờ, chuẩn bị lễ vật. Những món truyền thống như bánh dày, xôi nếp, thịt lợn, gà, rượu men lá… được chuẩn bị chu đáo. Người La Chí quan niệm lễ vật không chỉ để cúng mà còn là biểu trưng cho thành quả lao động và sự sung túc.

Trang phục truyền thống cũng được chăm chút. Phụ nữ La Chí trong sắc áo chàm, họa tiết thêu tinh tế; đàn ông chỉnh tề, trang trọng. Tất cả tạo nên bức tranh Tết rực rỡ mà đậm đà bản sắc.

Phần lễ diễn ra trong không khí trang trọng tại mỗi gia đình và không gian cộng đồng. Chủ lễ (thường là người cao tuổi, am hiểu phong tục) thực hiện nghi thức cúng tổ tiên, thần linh. Lời khấn gửi gắm ước nguyện bình an, mùa màng bội thu, con cháu thuận hòa.

Nghi lễ không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống, đạo hiếu và sự gắn bó với cội nguồn. Trong khoảnh khắc ấy, các giá trị văn hóa được truyền trao một cách tự nhiên, bền bỉ.

Sau nghi lễ là không gian hội xuân vui tươi, sôi nổi. Tiếng trống, tiếng hát vang lên giữa núi rừng. Các trò chơi dân gian, những điệu múa, làn điệu dân ca La Chí tạo nên bầu không khí náo nức. Đây là dịp để trai gái giao duyên, để cộng đồng thêm gắn kết, để niềm vui năm mới lan tỏa khắp bản làng.

Phần hội phản ánh đời sống tinh thần phong phú, thể hiện tinh thần lạc quan, yêu lao động và yêu cuộc sống của người La Chí.

Tết Khu Cù Tê không chỉ là lễ tết truyền thống mà còn là di sản văn hóa giàu giá trị. Việc duy trì, bảo tồn Tết góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc La Chí, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và tạo điểm nhấn văn hóa cho địa phương. Trong bối cảnh phát triển du lịch văn hóa, Khu Cù Tê trở thành cầu nối để du khách hiểu hơn về đời sống, phong tục và tâm hồn người La Chí.